Za wolność Finlandii! Udział polskich pilotów w wojnie zimowej

30.11.1939 r. Związek Radziecki – bez wypowiedzenia wojny – dokonał agresji na Finlandię. Wedle różnych, niestety niepotwierdzonych źródeł, po stronie fińskiej w powietrzu walczyło 6 polskich pilotów ochotników.


Początkowo Finlandia walczyła z wrogiem własnymi siłami. Jednocześnie rząd fiński drogami dyplomatycznymi prosił o zewnętrzną pomoc militarną. Niestety wiele państw nie zgodziło się wysłać swoich wojsk własnych na pomoc Finlandii. Zezwolono jednak na swoim terytorium na działalność biur werbujących ochotników, z których tworzono oddziały różnych specjalności i narodowości. Tym sposobem powstały oddziały ochotnicze szwedzko-norweskie, węgierskie, a także mieszane złożone z ochotników z  USA, Łotwy, Estonii, Wielkiej Brytanii, Belgii, Holandii i Niemiec oraz Polski.

Wiele państw wyraziło zgodę na sprzedaż lub przekazanie sporej ilości tak potrzebnej Finom broni. Jednak trudności transportowe, kłopoty dyplomatyczne oraz szybkie postępy wojsk radzieckich, po kilki miesiącach doprowadziły do rozejmu – Tak, więc w większości ten sprzęt wojskowy nigdy nie dotarł do Finlandii lub został przekazany już po zawarciu pokoju. Artykuł niniejszy jest o lotnictwie, więc skupię się tylko na zamówionym i zaplanowanym do dostarczenia sprzęcie lotniczym:

  • z Francji: 30 samolotów myśliwskich Morane-Saulnier MS.406, 30 samolotów myśliwskich Caudron Cyclone CR-714, 30 samolotów myśliwskich Kolkhoven Fk.58;
  • z Republiki Południowej Afryki: 25 samolotów myśliwskich Gloster Gladiator;
  • ze Szwecji: 12 samolotów myśliwskich Gloster Gladiator (dedykowanych dla szwedzkich pilotów ochotników);
  • z Wielkiej Brytanii: 33 samoloty myśliwskie Gloster Gladiator, 12 samolotów myśliwskich Hawker Hurricane, 17 samolotów łącznikowych Westland Lysander, 24 samoloty bombowe Bristol Blenheim (na zdjęciu poniżej w fińskich barwach i na zdjęciu głównym) oraz amunicja lotnicza;
  • Włochy: 35 samolotów myśliwskich Fiat G.50 (do końca wojny dotarło tylko 17);
  • USA: 24 samoloty myśliwskie Brewster Buffalo.

wojna zimowa

Planowane polskie jednostki

Jeśli chodzi o polski udział w tej wojnie, to w XII 1939 roku w sztabie Naczelnego Wodza PSP powstał plan organizacji polskich eskadr lotniczych celem udzielenia pomocy militarnej Finlandii, pomysł został zaakceptowany przez Sztab Generalny Armii Francuskiej. Planowane jednostki miały składać się z polskich pilotów odzyskanych z internowania we IX’39 na Łotwie (kosztem obniżenia ceny sprzedaży polskich internowanych tam samolotów). Miały powstać dwie jednostki: eskadra myśliwska, której dowodzenie planowano powierzyć ppłk pil Tadeuszowi Piotrowiczowi oraz eskadra bombowa której dowództwo planowano powierzyć mjr. obs. Władysławowi Tuchółko.

Dostawą sprzętu oraz wyszkoleniem polskich załóg na tym sprzęcie miała zająć się strona fińska. Finowie planowali dostarczyć Polakom nowo zakupione samoloty z Wielkiej Brytanii przez teren Szwecji. Pomysł niestety upadł ze względu na zbytnią powolność działań rządu brytyjskiego w zakresie dostaw lotniczych oraz protesty ZSRR i III Rzeszy przeciwko planowanym naruszeniu neutralności Szwecji.

W styczniu 1940 roku powstał kolejny pomysł utworzenia tzw. Dywizjonu Finlandzkiego, tym razem złożonego z polskich lotników ochotników, wyszkolonych we Francji i wyposażonych w samoloty francuskie. Na przyszłego dowódcę dywizjonu wybrano mjr pil Józefa Kępińskiego. Dowódcą 1 eskadry wyznaczono kpt. pil. Antoniego Wczelika, a 2 eskadry kpt. pil. Juliusza Freya.

Sześciu zagadkowych lotników

Dywizjon faktycznie powstał na terenie Francji. Składał się z 35 pilotów, oficera technicznego oraz około 130 techników i personelu pomocniczego. Dywizjon miał być początkowo wyposażony w 26 samolotów myśliwskich Morane Saulnier MS.406, lecz w trakcie szkolenia lotniczego zmieniono wyposażenie jednostki na samoloty myśliwskie Caudron Cyclone CR-714.

Niestety, szybkie postępy wojsk radzieckich oraz zawarty w dniu 13.03.1940 roku pomiędzy walczącymi stronami rozejm spowodował, że gotowy już do walki i praktycznie spakowany polski dywizjon został zatrzymany we Francji. Kilka tygodni później, ten sam dywizjon przekształcono w pierwszy (z zaplanowanych do utworzenia czterech polskich dywizjonów myśliwskich we Francji) dywizjon myśliwski tj. 1/145 Polski Dywizjon Myśliwski Warszawski pod dowództwem mjr pil Józefa Kępińskiego (awans na stopień podpułkownika uzyskał w IX 1940 roku ze starszeństwem od 03.05.1940).


POLECAMY KSIĄŻKĘ:

wojna zimowa


Mimo niesprzyjających okoliczności, wedle różnych niepotwierdzonych źródeł po stronie fińskiej w powietrzu walczyło 6 polskich pilotów ochotników. Niestety ich nazwiska nie są znane – różne archiwa fińskie także nie potwierdzają ich tożsamości. 

Przypuszczenia

Być może do grupy tych 6 nieznanych lotników zaliczano kogoś z poniższych lotników, o których wiadomo coś więcej :

  • Starszy sierżant pilot Wacław Ulass (lub Ulas) – uczestnik I wojny światowej (służył we Francji w Armii generała Hallera). W okresie międzywojennym latał jako pilot w wielu konkursach lotniczych, w stopniu sierżanta pilota rezerwy został zmobilizowany i brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku (w trakcie jednego z lotów samolotem Lublin R-XIII. w dniu 12.09.1939 został zestrzelony pod Mińskiem Mazowieckim), po klęsce wrześniowej wraz z innymi pilotami przez Rumunię dotarł do Francji, interesowała go dalsza walka w powietruz, lecz ze względu na wiek (47 lat) nie mógł być zmobilizowany do służby w polskim lotnictwie. Zgłosił się ochotniczo do biura werbunkowego fińskiej armii i został zweryfikowany w stopniu sierżanta pilota, następnie przy pomocy działań konsula fińskiego przedostał się do Finlandii i służył w lotniczym ośrodku treningowym T-LentoR 2, po zakończeniu wojny zimowej w marcu 1940 r. oraz po demobilizacji z armii fińskiej, wrócił do Francji a po jej kapitulacji, przedostał się do Wielkiej Brytanii, służył w 300 DB w stopniu Flight Sergeant i polskim stopniu Starszy sierżant pilot. Po wojnie wrócił do Polski, zmarł w domu pomocy społecznej w Warszawie w listopadzie 1969 roku, tamże został pochowany. Odznaczony 3-krotnie Medalem Lotniczym;
  • Generał Ludomił Rayski (do marca 1939 roku – dowódca Polskiego Lotnictwa Wojskowego), po przedostaniu się własnymi siłami do Finlandii, został pozytywnie zweryfikowany do służby lotniczej lecz nie otrzymał przydziału lotniczego ze względu na podpisanie rozejmu i zakończenia wojny zimowej w marcu 1940 roku;
  • Jan Bietkowski – po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 jako inżynier mechanik lotniczy, po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 307 DMN
  • Tadeusz Wodziński – po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy. Po wyjeździe do Wielkiej Brytanii był specjalistą lotniczym, po wojnie służył w lotnictwie Pakistanu;
  • Michał Frączykowski – po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy. Po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 307 DMN;
  • Wiktor Kuciak (zweryfikowany w stopniu plutonowy), po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy. Po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 315 DM;
  • Jerzy Niedobylski, po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy. Po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 305 DB;;
  • Edmund Otto (zweryfikowany w stopniu kapral), po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy, po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 307 DMN;
  • Józef Ślesicki, po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 jako mechanik lotniczy. Dalsze losy nieznane;
  • Bolesław Różewicz (zweryfikowany w stopniu plutonowy), po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy, po wyjeździe do Wielkiej Brytanii był specjalistą lotniczym;
  • Edward Szwejcer, po wcieleniu do armii fińskiej służył w LLv 22 a potem w LLv 28 jako inżynier mechanik lotniczy, po wyjeździe do Wielkiej Brytanii specjalista lotniczy, po wyjeździe do Wielkiej Brytanii służył w 301 DB.
    Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.