Tak Hitler planował wygrać wojnę. Gdyby się udało, doszłoby do największej tragedii w dziejach świata

12 listopada 1940 r. na zaproszenie Joachima von Ribbentropa przybył do Berlina komisarz ludowy spraw zagranicznych Wiaczesław Mołotow. Celem wizyty było omówienie projektu Paktu Czterech, zastępującego wcześniejszy Pakt Trzech. Niemiecka propozycja oznaczała de facto przystąpienie ZSRR do bloku Państw Osi.

Za powstaniem zarysu tego planu stały dwie główne przyczyny: porażka Luftwaffe w bitwie o Anglię oraz wcześniejsza mowa Stalina, w której ten stwierdzał, że pakt antykominternowski nie został zawarty przeciwko ZSRR, lecz w celu pokonania zachodnich państw imperialistycznych (radziecki dyktator zwrócił m.in. uwagę, że w Afryce, która jest celem dążeń Mussoliniego, nie ma ognisk komunistycznej Międzynarodówki).

Pakt Czterech zakładał wspólny atak Niemców i Sowietów na Imperium Brytyjskie oraz ustalenie powojennych stref wpływów (przestrzeni życiowej). W zamian za pomoc Ribbentrop zaproponował Sowietom Indie Brytyjskie, Persję oraz Irak. W stenogramie rozmowy znalazło się intrygujące stwierdzenie, że pakt ma służyć “ustanowieniu pokoju na świecie i zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wojny”.

Podczas rozmów Ribbentrop próbował przekonać Mołotowa, że pod forsowanym przez narodowych socjalistów pojęciem “przestrzeni życiowej” nie kryje się plan ekspansji na Wschód, ale na południe. W protokole zapisano:

“Niemcy określili swoje strefy wpływów wspólnie z Rosją, uznając że po ustanowieniu nowego ładu w Europie Zachodniej, oni również powinny odnaleźć swoją Lebensraum na południu, w rejonie Afryki Środkowej, czyli dawnych kolonii niemieckich”.

Ostatecznie pakt nie został zawarty ze względu na rozbieżne interesy obu państw – w radzieckim telegramie nadanym do niemieckiego MSZ w dniu 26 listopada 1940 r. znalazły się informacje, że Stalin poprze projekt w zamian za część wpływów w Europe. Radziecki przywódca zażądał m.in. wycofania wojsk niemieckich z Finlandii, sojuszu pomiędzy ZSRR i Bułgarią oraz baz morskich w Turcji. Ponadto Sowieci zgodzili się na objęcie terenów proponowanych przez Ribbentropa oraz zapewnili, że “ZSRR zobowiązuje się zapewnić pokojowe stosunki z Finlandią oraz chronić niemieckie interesy gospodarcze w tym kraju”.

Fiasko spotkania w Berlinie było jednym z pretekstów podpisania przez Hitlera dyrektywy nr 21, zatwierdzającej plan “Barbarossa” – inwazji na ZSRR. Führer wydał ją trzy tygodnie po otrzymaniu radzieckich kontrpropozycji, 18 grudnia 1940 r. 

Zdjęcie główne: Joachim von Ribbentrop witający Wiaczesława Mołotowa na dworcu w Belinie, listopad 1940 r. / Fot. Bundesarchiv Bild 183-1984-1206-523, Berlin, Verabschiedung Molotow [CC BY-SA 3.0 de]. via Wikimedia Commons

ADAM GAAFAR

Redaktor naczelny portalu Co Za Historia. Interesuje się dziejami propagandy politycznej oraz historią II wojny światowej. Publikował m.in. w Focusie Historia, Wirtualnej Polsce i tygodniku Wprost.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.