Niemcy powiesili go na własnej stule

Podczas tłumienia Powstania Warszawskiego Niemcy powiesili polskiego księdza Józefa Stanka na jego własnej stule. Niezłomny kapłan odprawiał błogosławieństwa do samego końca – nawet wówczas, gdy oprawcy zaciskali mu już pętlę na szyi. 

Niemcy już od pierwszego dnia wojny przystąpili do masowej eksterminacji narodu polskiego. W kolejnych latach rozszerzali skalę swojego barbarzyństwa, a kulminacją ich okrucieństwa było tłumienie powstania warszawskiego. Niemcy prześcigali się w zawodach na najbardziej ohydną zbrodnię, a jedną z ofiar tych „zmagań” był bohaterski kapelan Zgrupowania „Kryska” , ksiądz Józef Stanek „Rudy”.

Urodził się w Łapszach Niżnych 6 grudnia 1916 roku. Gdy miał zaledwie sześć lat stracił oboje rodziców. Po zdaniu egzaminu maturalnego w wadowickiej szkole zdecydował się wejść ć na drogę kapłaństwa. W roku 1935 wstąpił do Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, a dwa lata później rozpoczął studia w Wyższym Seminarium Duchownym Księży Pallotynów w Ołtarzewie. Wybuch II wojny światowej spowodował ewakuację kleryków na Wschód, gdzie wpadli w ręce sowietów. Naszemu bohaterowi udało się zbiec z niewoli i szczęśliwie wrócić w rodzime strony. Święcenia kapłańskie przyjął 7 kwietnia 1941 roku. W czasie okupacji niemieckiej – oprócz służby duszpasterskiej – studiował socjologię na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego.

Ks. Józef Stanek – powstańczy kapelan

Po wybuchu Powstania Warszawskiego ksiądz Józef Stanek został skierowany do pełnienia posługi duszpasterskiej w Zgrupowaniu Armii Krajowej „Kryska” walczącym na Czerniakowie. W tym niezwykle tragicznym czasie kapelan był zawsze wśród tych, którzy potrzebowali pomocy. Nie ograniczał się tylko do odprawiania mszy, spowiadania oraz udzielania innych posług. Ksiądz Stanek często z narażeniem życia i pod ostrzałem wroga pomagał rannym żołnierzom oraz cywilom.

W obliczu porażki powstańców na Czerniakowie, kapelan otrzymał propozycję przedostania się na drugi brzeg jednym z ostatnich pontonów. Józef Stanek odrzucił propozycję, bowiem postanowił dzielić los wszystkich, którzy pozostali na Przyczółku Czerniakowskim. Swoje miejsce odstąpił rannemu żołnierzowi Wojciechowi Zabłockiemu „Derkaczowi”, który do końca życia dawał świadectwo heroicznej postawy księdza, wiedząc że to właśnie dzięki „Rudemu” dostał szansę na drugie życie.

Śmierć

23 września 1944 roku ksiądz Stanek dostał się w ręce niemieckich oprawców. Na jego nieszczęście w tym rejonie działali wybitnie brutalni ludzie Oskara Dirlewangera, rekrutujący się z wszelkiej maści kryminalistów oraz gwałcicieli. Przed śmiercią ksiądz był brutalnie katowany i poniżany. Jeden ze świadków – również kapelan powstańców – Józef Warszawski wspominał: 

Gdy go zobaczyła karna kompania hitlerowska, nie przestawała zanosić się od szyderczych ryków. Zabiegali mu drogę i huzia pięściami prać go po twarzy. Tłukli i walili krzycząc: Ci się najgorsi! Nie Anglicy! Nie Żydzi! Ci w czarnych kieckach! To są diabły! Szarpiąc i ciągnąc, […] powiedli go pod niedalekie ruiny[….] I tak właśnie zginął – in odium fidei et vindictae”.

Po tych torturach ksiądz Stanek został powieszony na własnej stule na zapleczu magazynu przy ulicy Solec. Inny świadek tych zajść, Stanisława Żórawska, relacjnowała: 

Ksiądz kapelan Stanek wszystkim spędzonym na tę egzekucję ludziom (jeńcom – powstańcom i ludności cywilnej) udzielił jeszcze spod szubienicy z pętlą na szyi błogosławieństwa… Żegnał wszystkich przyglądających się tej tragedii znakiem krzyża.

Epilog

14 kwietnia 1945 roku zwłoki Józefa Stanka ekshumowano i złożono w zbiorowej mogile przy ul. Solec w Warszawie. Rok później przeniesiono je na cmentarz Powązkowski, a 5 listopada 1987 roku złożono w kwaterze zgrupowania AK „Kryska” znajdującej się na tym cmentarzu.


Czytaj także:


13 czerwca 1999 r. znalazł się w gronie 108 męczenników II Wojny Światowej, beatyfikowanych przez papieża Jana Pawła II. Od 2004 roku błogosławiony pallotyn jest patronem kaplicy w Muzeum Powstania Warszawskiego.

 

Tomasz Wieczorek


Bibliografia:

Czugajewski R., Umiłował do końca: ksiądz Józef Stanek ps. “Rudy” Pallotyn Kapelan Armii Krajowej na Czerniakowskim Przyczółku. Warszawa, 1990

Polski Słownik Biograficzny, t. XLI, Warszawa-Kraków 2002

[Głosów:55    Średnia:3.6/5]
Komentarze

REDAKCJA

Co Za Historia - nowoczesny portal historyczny. Udowadniamy, że przeszłość jest ciekawa!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.