Mustafa Kemal Atatürk. Ojciec nowoczesnej Turcji

Oto człowiek, który po upadku Imperium Osmańskiego  postanowił wziąć sprawy w swoje ręce, ratując kraj przez totalnym rozpadem. Jego osoba w Turcji jest uważana niemal za świętą i mało kto próbuje podważać jego zasługi. Oto Mustafa Kemal Atatürk.


Mustafa Kemal Atatürk (Atatürk – Ojciec Turków), a właściwie Mustafa Rizi, urodził się 12 marca 1881 r. w Salonikach (gr. Θεσσαλονίκη – Tesaloniki; do dziś znajduje się tu jego rodzinny dom, obecnie przerobiony na Ambasadę Turcji w Grecji). Był synem skromnego urzędnika celnego. Przyszły “ojciec Turków” postanowił, że pójdzie do wojska, w którym upatrywał szansę na zmianę dotychczasowego standardu życia. 

W wieku 12 lat Mustafa idzie do szkoły wojskowej, a w 1904 r. zapisuje się do Kolegium Sztaby Harbiye w Istambule (wtedy jeszcze – Konstantynopolu). Wykazywał spore zdolności matematyczne, dzięki którym zyskał przydomek „Kemal” – “doskonały”. Na studiach dołącza do ruchu „młodoturków” , których celem było zreformowanie zacofanej wówczas Turcji. W 1905 r. w randze kapitana dostał przydział do służby w jednym z garnizonów w Syrii. Od 1911 do 1912 r. walczył – już w stopniu majora –  z Włochami o Libię. Następnie -od 1912 do 1913 r. – brał udział w wojnach bałkańskich, broniąc Dardaneli.

Znakomity wojskowy

Mustafa niejednokrotnie dowiódł swoich umiejętności i odwagi na polu bitwy. Jednak dopiero I wojna światowa dała mu szansę wykazać się naprawdę. Był przeciwny wpływom Niemców w armii Imperium Osmańskiego, przez co popadł w konflikt z ministrem wojny Enverem Paszą (İsmailem Enverem). W 1915 r. awansował na pułkownika i dostał pod swoje skrzydła 19. Dywizję stacjonującą na Rodosto na półwyspie Gallipoli. Właśnie wtedy dowiódł swojego talentu wojskowego, broniąc się przed Australijczykami i Nowozelandczykami. Wykazał się przy tym dużą swobodą działania oraz własną inicjatywą.

Mustafa osobiście wydał rozkaz rozpoznania przyczółka i wzgórz, po czym – nie czekając na rozkazy i niemieckie posiłki –  zaatakował wrogie oddziały. Po paru dniach zarządził obronę na wzgórzach Chunuk Bair i Sair Bair. Następnie przeprowadził kontruderzenie, po którym wojska Ententy wycofały się z przyczółka. Odtąd aż do wybuchu kolejnej wojny światowej alianci na długie lata zaczęli wątpić w skuteczność sprowadzeni operacji desantowych na dużą skalę. Za swoje zasługi Mustafa otrzymał stopień generała oraz dowodzenie 16. Korpusem, z którym walczył w Anatolii w 1916 r.

Początki politycznej kariery

Jego postać z każdym dniem stawała się coraz popularniejsza. Zazdrosny Enver Pasza postanowił z czasem pozbawić Mustafę dowództwa nad 16. Korpusem i wysłał go na przymusowy urlop zdrowotny. W 1918 r.,  kiedy armia turecko-niemiecka znalazła się w obliczu klęski, Kemal został  ponownie powołany i przejął dowodzenie nad 17. Armią w Palestynie. Niestety przewaga w liczebności i sprzęcie wojsk angielskich, którymi dowodził Edmund Allenby, zmusiła go do odwrotu na pozycję obronne.

Po przegranej I wojnie światowej Mustafa postanowił zaistnieć w polityce. Zgodnie z traktatem pokojowym sułtan wciąż miał prawo do posiadania wojska, ale w ograniczonej liczbie. Tymczasem w lutym 1919 r. do Istambułu wkroczyły wojska greckie. Po tym wydarzeniu sułtan mianował Kemala inspektorem generalnym jego małego wojska, z pomocą którego zamierzano stłumić protesty miejscowej ludności przeciwko okupacji. Mustafa zrobił jednak na odwrót: postanowił wspierać protestujących. W efekcie sułtan odwołał go ze stanowiska. Niezrażony tym Kemal wydał wówczas odezwę do narodu, w której to nawoływał do walki o niepodległość. W kwietniu 1920 r. powołał rząd tymczasowy w Ankarze. W dwa lata udało mu się wyprzeć Greków z Turcji i rozpocząć zapowiadane reformy. 

Ojciec Turków

1 listopada  1922 r. Mustafa zniósł Sułtanat, a 29 października 1923 r. utworzył Republikę Turecką. Ograniczył wpływy islamu, wprowadził zachodnie prawa, zwyczaje i modę. Mimo że trzymał w garści cały kraj, stworzył regułę współpracy pomiędzy organami administracji cywilnej i wojskowej. Wyznawał ideę równości wszystkich obywateli wobec prawa. 


Czytaj także:


W 1934 r.  Zgromadzenie Narodowe nadaje mu tytuł Atatürka. Mustafa Kemal umiera 10 listopada 1938 r. w wieku 57 lat na marskość wątroby. Władzę po nim przejmuję İsmet İnönü. Dzięki jego reformom Turcja do dziś  jest uważana za regionalne mocarstwo. Mało kto wierzy też, że komukolwiek innemu udałoby się odbudować zrujnowany kraj tak jak uczynił to Atatürk. 

[Głosów:45    Średnia:4.3/5]
Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.