Czy naziści wzorowali się na Amerykanach? Ustawy rasowe made in USA

Ustawy norymberskie, które stały się podstawą rasistowskiego prawodawstwa III Rzeszy, nie były wcale nowym pomysłem. Coraz więcej historyków zwraca uwagę, że naziści wzorowali się na ówczesnych amerykańskich regulacjach, znanych jako prawa Jima Crowa. 


Kiedy Niemcy tworzyli swoje prawa rasowe skierowane przeciwko Żydom, na drugim krańcu świata, w Stanach Zjednoczonych, dominowała w  wielu miejscach biała supremacja. Nazistowscy ideolodzy mieli bacznie przyglądać się tym rozwiązaniom, przygotowując ustawy norymberskie. W istocie, wiele zapisów, które znalazły się w aktach uchwalonych przez nazistów miały swoje oparcie w regulacjach obowiązujących w 30 stanach USA. Były to regiony amerykańskiego Południa, w których ustawodawcy jeszcze długo po zakończeniu wojny secesyjnej nie mogli pogodzić się z nadaniem równych praw Murzynom. Czy oficjele III Rzeszy mogli się  na nich wzorować?

“Ameryka na początku XX wieku była wiodącą rasistowską jurysdykcją na świecie. W rezultacie hitlerowscy prawnicy byli zainteresowani tymi regulacjami i bardzo dokładnie się im przyglądali. Ostatecznie znaleźli się pod wpływem amerykańskiego prawa rasowego” – mówi James Q. Whitman, autor książki “Hitler’s american model”  (“Amerykański wzorzec Hitlera”) i profesor w  Yale Law School. Ten pogląd znajduje oparcie w ideologicznej książce Adolfa Hitlera. W “Main Kampf” pisze on, że Ameryka jest państwem,  które “czyni postępy w tworzeniu zdrowego porządku rasowego”.

Ustawy norymberskie

15 września 1935 r. w Niemcy przyjęli radykalne akty prawne: ustawę o obywatelstwie Rzeszy, ustawę o ochronie krwi niemieckiej i niemieckiej czci oraz  ustawę o barwach i fladze Rzeszy. Wszystkie trzy stanowiły tzw. ustawy norymberskie, które zalegalizowały i zinstytucjonalizowały dyskryminację Żydów. Na mocy tych regulacji Żydzi byli pozbawiani obywatelstwa III Rzeszy oraz prawa do prowadzenia przedsiębiorstw. Nie mogli też pracować w urzędach i pełnić służby w wojsku (co nie było jednakże mocno przestrzegane, gdyż w Wehrmachcie walczyło ok. 150 tys. Żydów).  Ponadto Żydzi mogli być pozbawiani majątków. Jako wyłączeni spod ochrony prawnej nie mieli możliwości dochodzenia swych racji na komisariacie lub w sądzie. 

Pojęciem, które zdominowało odtąd Niemcy pod rządami nazistów było Rassenschande, czyli “zhańbienie rasy”. Odnosiło się ono do mieszanych małżeństw, których zwieranie było – zgodnie z nowymi ustawami  – zabronione. Wprowadzono oprócz tego możliwość unieważnienia już zawartych małżeństw. Po 15 września za “zhańbienie rasy” groziła kara więzienia. Wszystkie osoby, który chciały wziąć ślub,  musiały odtąd przechodzić drobiazgowe badania rasowe. Na ich podstawie lekarze wydawali zaświadczenia stwierdzające, czy małżeństwo może zostać zawarte. 

Prawa rasowe w 30 stanach USA

Prawa łudząco podobne do ustaw norymberskich zostały uchwalone na przełomie XIX i XX w. w południowych stanach USA. Regulacje, znane jako prawa Jima Crowa, można było spotkać także w stanach północnych, gdzie ograniczały się do obrębu hrabstwa.  Zgodnie z ich ustaleniami stosowano segregację rasową, dyskryminującą głównie Murzynów. Pozostałymi grupami, których prawa starano się ograniczać byli Chińczycy, Japończycy, Hindusi, Filipińczycy i Japończycy. 


POLECAMY KSIĄŻKĘ:

ustawy norymberskie


 Na Florydzie sugerowano segregację rasową dzieci, poprzez prowadzenie oddzielnych placówek oświatowych a w Missisipi ostrzegano: “Głoszenie idei równouprawnienia dla Murzynów, przez drukowanie, publikowanie, lub wprowadzanie w obieg, jest zabronione i grozi grzywną do 500 dolarów lub pozbawieniem wolności do 6 miesięcy”. Segregację rasową wprowadzano także w restauracjach,szpitalach, poczekalniach i środkach komunikacji.   W Alabamie zarządzono na przykład, że “żadna osoba, ani żadna korporacja nie będą wymagać, aby jakakolwiek biała pielęgniarka pracowała na oddziałach lub w pokojach w szpitalach publicznych lub prywatnych, w których przebywają Murzyni”. 

Mocne podobieństwo do ustaw norymberskich można dostrzec zwłaszcza w przypadku zapisów dotyczących małżeństw mieszanych. Regulacja w Arkansas głosiła:  “Małżeństwo lub konkubinat pomiędzy osobami różnych ras są zabronione”. Prawo Wyoming mówiło z kolei, że “wszystkie małżeństwa białych osób z Murzynami, Mulatami lub Malajami, które zostały zawarte są uznawane za nieważne i nielegalne” .

Niemiecka wersja praw Jima Crowa

Prof. Whitman podkreśla jednak, że naziści – inspirując się prawami rasowymi amerykańskiego Południa – stworzyli w wielu przypadkach regulacje jeszcze bardziej restrykcyjne. “Jednym z najbardziej uderzających poglądów nazistów było to, że Jim Crow był odpowiednim programem rasistowskim w Stanach Zjednoczonych, ponieważ amerykańscy Murzyni byli już prześladowani i biedni. Ale w Niemczech, w przeciwieństwie do USA, Żydzi (jak twierdzili naziści) byli bogaci i potężni. Wiązało się to zatem – w ich mniemaniu – z koniecznością podjęcia surowszych działań” – mówi prof. Whitman. 


CZYTAJ TAKŻE:


Nazistowscy ideolodzy zaczęli więc bardziej przyglądać się ustawom rasowym, które uderzały m.in. w rdzenną ludność Ameryki. Szczególnie rzucała się tutaj w oczy sytuacja Indian i Filipińczyków, którzy – mieszkając w USA – nie posiadali amerykańskiego obywatelstwa. Właśnie tą regulacją mogli posłużyć się naziści przy wprowadzaniu zapisów pozbawiających Żydów obywatelstwa III Rzeszy.

Najbardziej nazistów interesował jednak wspomniany już zakaz małżeństw mieszanych, który obowiązywał w 30 z 48 stanów USA. Niektóre prawa stanowe przewidywały surową karę za >>zbrodnię<< małżeństwa międzyrasowego. To było coś, co radykalni naziści bardzo chętnie stosowali w Niemczech”  – zauważa prof. Whitman. I dodaje, że pod tym względem prawodawstwo USA było ostrzejsze niż w III Rzeszy. Chodzi tu o kwestię wielkości grupy, której miały dotyczyć dyskryminujące ustawy. O ile naziści uznawali za Żyda osobę, która do trzeciego pokolenia miała żydowskich przodków, o tyle na takiej Florydzie zabronione były małżeństwa pomiędzy osobą białą a “osobą pochodzenia murzyńskiego do czwartego pokolenia włącznie”. 

Studiując te analogie trudno się dziwić, że do wybuchu II wojny światowej niemieckie teorie rasowe spotykały się z uznaniem wielu amerykańskich eugeników. Jednak podczas gdy upadek III Rzeszy zniósł ustawy norymberskie, rasistowskie prawa Jima Crowa obowiązywały na południu USA aż do połowy lat. 60. 

[Głosów:2    Średnia:5/5]
Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.